» Công trình kiên cố

Trong các tác phẩm trên giấy và sơn mài của mình, Nguyễn Văn Cường kiến tạo một hình thức hiện thực phê phán, kháng cự cả quy phạm học thuật lẫn thẩm mỹ thị trường. Ở trung tâm của sáng tác là những trạng huống thảm hại, dị dạng khôn cùng – một phương thức biểu đạt đặc trưng của nghệ sĩ, nằm nắm bắt một xã hội đang đắm chìm trong những rối loạn tâm lý và đạo đức mà chính nó gây nên. 
 
Một hệ thống hình ảnh – vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa gợi mở những mâu thuẫn mà Việt Nam thời hậu Đổi Mới phải trải qua – lặp đi lặp lại không ngừng nghỉ trong tranh Cường. Những người đàn ông mặc vest, mặt không miệng, đại diện cho kẻ nắm quyền mà lời nói vô tri. Bao quanh họ là đám đông gào thét, đồng loạt hùa theo nhằm chen chân vào bàn tiệc của bề trên. Nổi bật không kém là hình ảnh những người phụ nữ trần trụi một cách quyết liệt. Cơ thể họ biến dạng thành những công cụ quái gở; bầu ngực họ kéo dài thành những ống cao su nuôi dưỡng những gã đàn ông đang nhậu nhẹt, hát karaoke hay làm ăn. 
 
Thay vì xây dựng mạch tự sự liền lạc, Cường chọn chiến lược tích tụ, lấp đầy mặt tranh bằng các nhân vật nửa sống nửa chết, đắm chìm trong vô vàn vật thể rời rạc. Gia cụ thường nhật – máy hút bụi, máy sấy tóc, tivi, máy tính – xuất hiện bên cạnh những tàn dư công nghiệp – bơm hơi, cờ lê, ống dẫn, loa phóng thanh. Sự chồng ghép biểu tượng của thời kỳ tiền Đổi Mới và hậu Đổi Mới tạo nên lát cắt nghịch lý của một nền kinh tế chuyển tiếp: cái cũ tồn tại như những bóng ma hoài niệm vô giá trị, còn cái mới thì gồng mình vận hành để thoả mãn cơn khát của những kẻ đang dần đánh mất nhân tính. Ở đây, Cường xoá nhoà ranh giới giữa tiêu thụ, sự bóc lột và dục tính, đồng thời phơi bày mối quan hệ phức tạp giữa thân thể-giới tính, cấu trúc phụ quyền và ham muốn tư bản. Những mô-típ này, dù bắt nguồn từ hiện thực địa phương, vẫn vang vọng trong những phê phán toàn cầu về tham nhũng chính trị và sự tha hóa của các thiết chế xã hội.