Nhằm tiếp tục phát triển nguồn tài nguyên nghiên cứu và khuyến khích lòng trân trọng nghệ thuật của công chúng, Nguyễn Art Foundation giới thiệu chuỗi phỏng vấn mới thuộc dự án Thăm Xưởng của chúng tôi. Thân mời người xem cùng ghé thăm “hậu trường” không gian sống và làm việc không chỉ của nghệ sĩ, mà còn của những người kiến tạo, nhà tổ chức, sáng lập gia – các cá nhân đứng đằng sau các không gian, tổ chức, mạng lưới – những “ngôi nhà nghệ thuật” quan trọng xuyên suốt dòng chảy lịch sử nghệ thuật đương đại Việt Nam. Đến từ đa dạng nền tảng và thời đại, chất dẫn kết nối họ với nhau là tình yêu không tuổi dành cho nghệ thuật, tinh thần khó khăn cũng không quản ngại, khả năng ứng biến với các phương thức đột phá, cốt để duy trì và tiếp sức cho những nơi chốn mà ở đó, các hoạt động văn hoá–nghệ thuật thử nghiệm được trú ngụ và thoả sức phát triển.

Truy cập kênh Youtube của Nguyễn Art Foundation để đón xem những video mới nhất.

Thăm Xưởng nghệ sĩ Trương Tân

Trong cuộc trò chuyện với Nguyễn Art Foundation, nghệ sĩ Trương Tân chia sẻ những góc nhìn cá nhân và sắc sảo về đời sống cũng như hành trình thực hành nghệ thuật của mình. Anh kể về cơ duyên đến với nghệ thuật trình diễn, những tìm tòi trong ngôn ngữ biểu đạt, và sự dịch chuyển không ngừng của cái tôi nghệ sĩ qua từng giai đoạn sáng tác. Là một trong những gương mặt quan trọng của nghệ thuật đương đại Việt Nam, Trương Tân hiện lên như biểu tượng của sự dũng cảm – một cá nhân sống thành thực với bản dạng giới, cá tính, và trên hết là với chính ý nghĩa của việc tồn tại. Điểm nhấn của buổi trò chuyện xoay quanh chuỗi tác phẩm Xin lỗi, được hình thành từ những trải nghiệm cấm cản, cùng mối duyên sâu sắc của anh với giáo dục nghệ thuật. Không chỉ là tự sự cá nhân, những chia sẻ của anh còn là sự phản biện với những gò bó của thời cuộc, với mong muốn vượt ra khỏi những quy chuẩn, định đề kìm kẹp tính cá nhân.

Thăm Xưởng nghệ sĩ – giám tuyển Trần Lương

Trong cuộc phỏng vấn này, nghệ sĩ – giám tuyển Trần Lương chia sẻ về hành trình lao động nghệ thuật của bản thân, vai trò dẫn dắt của trí thức và khát vọng xây dựng một hệ sinh thái nghệ thuật bền vững cho thế hệ tương lai. Đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo các không gian tiên phòng dành cho nghệ thuật đương đại mang tính phản biện ở Việt Nam và hỗ trợ và nuôi dưỡng các lứa nghệ sĩ trẻ, Trần Lương vượt lên khỏi những ý niệm định khuôn về thực hành curating, khuyến khích nghệ sĩ nới rộng đường biên sáng tác, đồng thời liên tục tạo ra những cơ hội trao đổi trong và ngoài nước. Trong cuộc trò chuyện, anh cũng chia sẻ về mối lương duyên với nghệ thuật trình diễn, nhấn mạnh vào vai trò của cơ thể như một công cụ tìm kiếm tự do – phản kháng sự thương mại hóa của nghệ thuật, đồng thời xóa nhòa khoảng cách giai cấp trong thưởng thức nghệ thuật. Trần Lương là nhà đồng sáng lập Nhà Sàn* Studio, và hiện là Giám đốc và nhà đồng sáng lập Trung tâm Bảo trợ và Phát triển nghệ thuật APD (Center for Art Patronage and Development). Anh là Chủ tịch Hội đồng cố vấn Nhà Chống Lũ/ Sống Foundation, thành viên hội đồng nghệ thuật của ACC/Hội đồng Nghệ thuật Châu Á – New York (từ 2019), thành viên ban cố vấn dự án Mekong Cultural Hub – British Council (từ 2017).

 

*Tên gọi Nhà Sàn thường được dùng để chỉ một nhóm nghệ sĩ xuất thân hoặc gắn bó với Nhà Sàn Studio và Nhà Sàn Collective. Nhà Sàn Studio được đồng sáng lập năm 1998 bởi Nguyễn Mạnh Đức và nghệ sĩ Trần Lương; từ năm 2013 tới nay, Nhà Sàn Collective được vận hành bởi một nhóm những nghệ sĩ thế hệ sau.

Phỏng vấn cùng Nguyễn Mạnh Đức & Lê Thị Lương

Trong cuộc phỏng vấn này, nhà đồng sáng lập Nhà Sàn* Studio – chú Nguyễn Mạnh Đức, và vợ – cô Lê Thị Lương, chia sẻ về hành trình và tôn chỉ của không gian nghệ thuật tiên phong tại Hà Nội, được đồng sáng lập năm 1998 bởi chú Đức và nghệ sĩ Trần Lương. Xuất phát từ tư gia của chú Đức và cô Lương, Nhà Sàn trở thành mái nhà của tinh thần thử nghiệm, nơi triết lý giải phóng tư duy của chú Đức và sự chăm sóc bền bỉ của cô Lương đã cùng dung dưỡng những tiếng nói nghệ thuật cá nhân, tách biệt khỏi áp lực thị trường và dòng chảy chính thống. Trong vai trò vừa là chứng nhân, vừa là thành tố khuyến khích những dịch chuyển quan trọng của lịch sử nghệ thuật đương đại miền Bắc Việt Nam, Nhà Sàn là nơi di sản bản địa và sự thấu cảm liên-thế hệ, liên-cộng đồng được tiếp tục trao truyền cho bao người đến sau.

 

*Tên gọi Nhà Sàn thường được dùng để chỉ một nhóm nghệ sĩ xuất thân hoặc gắn bó với Nhà Sàn Studio và Nhà Sàn Collective. Nhà Sàn Studio được đồng sáng lập năm 1998 bởi Nguyễn Mạnh Đức và nghệ sĩ Trần Lương; từ năm 2013 tới nay, Nhà Sàn Collective được vận hành bởi một nhóm những nghệ sĩ thế hệ sau.
**Ghi chú biên tập: Đoạn hồi tưởng của chú Nguyễn Mạnh Đức về con gái – nghệ sĩ Nguyễn Phương Linh – phản ánh ký ức cá nhân của chú. Nguyễn Phương Linh cho biết, dù thời nhỏ cô có cá tính mạnh, cô không tham gia vào các hành vi bạo lực hay bắt nạt bạn bè. Vì vậy, chi tiết này nên được hiểu như một cách kể mang tính chủ quan và giàu tính giai thoại.

Thăm Xưởng nghệ sĩ Bàng Nhất Linh

Trong cuộc đối thoại cùng Nguyễn Art Foundation, nghệ sĩ Bàng Nhất Linh chia sẻ hành trình chuyển biến tư duy sáng tạo đầy thú vị: từ sự ngập ngừng ban đầu trước việc theo học nghệ thuật, tới việc tìm thấy ngôn ngữ sáng tác riêng biệt thông qua những va chạm với sách báo ngoại văn, những mối quan hệ xã hội hay chuyến phiêu lưu đây đó. Càng đi, càng trải nghiệm đời sống, Linh càng rũ bỏ những quan niệm sáng tác gắn liền với quy mô vật lý mang tính áp chế. Thay vào đó, anh lần theo những câu chuyện lịch sử và kí ức cá nhân-cộng đồng, gói gọn trong hình hài có phần khiêm tốn của những vật dụng gia đình. Điểm nhấn của cuộc trò chuyện là những phân tích sâu sắc về tác phẩm ‘Chiếc Ghế Trống’. Xuất phát từ những vết hằn chia cắt trong chính gia đình nghệ sĩ, tác phẩm – thông qua những hành động chăm sóc hết mực đời thường – là nỗ lực hóa giải những khác biệt hậu chiến, vẫn còn hiện tồn liên thế hệ, liên vùng miền cho tới ngày nay.

Phỏng vấn cùng Suzanne Lecht

Sau 30 năm sinh sống và làm việc tại Việt Nam, Suzanne Lecht nhìn lại những ngày đầu tiên bà đặt chân tới Hà Nội, cũng như hành trình bà thành lập phòng tranh Art Vietnam Gallery. Từ những ấn tượng ban đầu về thế hệ nghệ sĩ địa phương trưởng thành trong thời chiến, nổi bật trong đó là nhóm Gang of Five, cho đến sự đồng cảm trước những mất mát mà chiến tranh chống Mỹ để lại cho vùng đất và con người Việt Nam, Suzanne quan niệm rằng: nghệ thuật chính là xúc tác để hàn gắn xung đột và gắn kết sâu sắc các khác biệt văn hoá. Với kinh nghiệm của một nhà sáng lập không gian nghệ thuật kỳ cựu, bà cũng chia sẻ về những tiềm năng của cộng đồng nghệ thuật đương đại Việt Nam trên con đường phát triển bền vững.

Thăm Xưởng nghệ sĩ Phương Giò

Mang đầy màu sắc bản địa, thấm được tinh thần dân gian, nghệ thuật của Phương Giò vượt mọi quy chuẩn về cái đẹp khuôn mẫu để chạm đến sự tinh giản – nơi vật chất được trao cơ hội để tự cất lên tiếng nói của mình. Dành cả thập kỷ làm việc với các chất liệu tự nhiên như đất, nước và giấy, Phương Giò chiêm nghiệm về những chuyến rong ruổi khắp các làng nghề truyền thống Bắc Bộ, những dự án văn hoá kết hợp cùng Đàn Đó và Phù Sa Lab, cho tới những kỳ lưu trú sáng tác tại A. Farm, Sài Gòn. Những trải nghiệm đáng quý này không chỉ bồi đắp khí chất con người, mà còn phụ giúp tôi luyện tư duy thẩm mỹ mộc mạc, nguyên thuỷ mà cũng đầy tính phản biện xã hội, có một-không-hai của Phương Giò.

Thăm Xưởng nghệ sĩ Hà Trí Hiếu

Chuyện đời, chuyện nghề, chuyện người – ở cuộc phỏng vấn này, Hà Trí Hiếu hóm hỉnh kể lại những áng chuyện đã hình thành nên cốt cách con người và sự nghiệp nghệ thuật của anh. Từ sự khích lệ đầu đời của cha, tới giai đoạn tu nghiệp cùng người thầy/họa sĩ Phạm Viết Song, tới những chuyến phiêu du nghệ thuật cùng Gang of Five và đồng nghiệp xuyên suốt Bắc – Nam, Hà Trí Hiếu hiện lên như một trong những hoạ sĩ nổi bật nhất của Việt Nam thời kỳ Hậu Đổi Mới. Bên cạnh những câu chuyện toàn cảnh, Hà Trí Hiếu cũng chia sẻ về ý nghĩa đằng sau những biểu tượng thị giác vốn làm nên nét đặc trưng trong tranh anh, cũng như những kế hoạch chuyển hướng thực hành sang các tìm tòi hiện sinh về ký ức, hòa giải, chữa lành.

Thăm Xưởng nghệ sĩ Lại Diệu Hà

Sau nhiều năm, trong cuộc phỏng vấn lần này, Lại Diệu Hà mở lòng về hai tác phẩm trình diễn từng gây nhiều tranh cãi nhưng cũng đóng vai trò quan trọng trong hành trình nghệ thuật của cô: Bay lênĐau ở đây. Trong khi Bay lên – như một “ngôi sao băng” – đến rồi đi, phá vỡ định kiến về cơ thể phụ nữ, thì Đau ở đây đánh dấu bước ngoặt khi cô nhận ra rằng: nghệ thuật trình diễn cần vượt qua khỏi những hành động nhỏ lẻ – tức thời, hay những trình hiện gây sốc đơn thuần về mặt thị giác. Song song với những suy tư mở rộng về quang cảnh nghệ thuật trình diễn nói chung của Việt Nam, Diệu Hà còn chia sẻ về chương hồi tiếp theo trong sự nghiệp của mình. Với nền tảng đào tạo hàn lâm từ Đại học Mỹ thuật, cô hiện quay lại với hội họa không chỉ để lưu trữ và tư liệu hóa các trình diễn của mình, mà còn như một cách để tiếp tục đào sâu và tái khám phá ý nghĩa và đời sống của chúng.

Thăm Xưởng nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn

Trong phỏng vấn này, Nguyễn Thế Sơn chia sẻ về quá trình thực hành nghệ thuật của anh sau khi tốt nghiệp tại Học viện Nghệ thuật Trung ương của Bắc Kinh năm 2012 và trở lại Việt Nam. Với mối quan tâm tới ký ức và không gian đô thị, anh mở rộng các thực hành đa chất liệu độc lập của mình tới những dự án nghệ thuật cộng đồng như dự án Phúc Tân và Phùng Hưng (Hà Nội), nêu bật tầm quan trọng của những di sản đô thị này, đồng thời khơi gợi mối liên kết chặt chẽ của chúng với con người và chính quyền sở tại. Nghệ sĩ cũng bày tỏ suy nghĩ về vai trò đa-zi-năng của mình, vừa là nghệ sĩ độc lập, vừa là giám tuyển kiêm người làm giáo dục, thông qua những dự án dẫn dắt và hỗ trợ người trẻ thực hành nghệ thuật.

Phỏng vấn cùng Trâm Vũ

Trong cuộc phỏng vấn này, Trâm Vũ chia sẻ về hành trình hơn một thập kỷ đầy thăng trầm của cô và cộng sự trong việc nuôi dưỡng Manzi Art Space thành ốc đảo tự do sáng tạo giữa lòng Hà Nội. Vượt xa mô hình không gian nghệ thuật do nghệ sĩ vận hành thông thường hay kinh doanh đơn thuần, Trâm Vũ đã kiến tạo Manzi thành một hệ sinh thái tự thân, nơi các cộng đồng văn hoá – nghệ thuật – khán giả khác nhau cùng song hành và dung dưỡng lẫn nhau. Trên con đường riêng của mình, Manzi đã trở thành, đồng thời tiếp tục đảm nhận vai trò là điểm tao ngộ giữa các thế hệ nghệ sĩ Việt; và là chứng nhân cho sự giao thoa giữa đương đại và truyền thống, thử nghiệm và di sản.