» Damaged Gene

Damaged Gene khởi nguồn từ những quan sát trực tiếp của Đỉnh Q. Lê về sự im lặng tập thể bao quanh thảm họa chất độc màu da cam tại Việt Nam. Trên đường phố (đặc biệt là vào những năm 1990), ta thường bắt gặp những người hành khất, cả trẻ lẫn già, mang dị tật bẩm sinh: tứ chi cong vẹo, đầu phì đại, cơ thể dính liền. Bị phơi nhiễm chất độc màu da cam, họ là những chứng nhân sống cho một di sản hóa học vẫn còn lẩn khuất trong im lặng lịch sử. Chất độc màu da cam – loại thuốc diệt cỏ chứa dioxin được quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh tại Việt Nam – đã được chứng minh là chất gây ung thư, dị tật bẩm sinh, rối loạn thần kinh, để lại chấn thương liên thế hệ. 

Với dự án này, Đỉnh Q. Lê chuyển hóa những nghiên cứu của mình thành một không gian trưng bày nghịch dị: từ tượng lưu niệm những cặp song sinh dính liền, đồng phục học sinh may hai cổ áo, tới quần áo trẻ em thêu logo các công ty đã bị chính phủ Việt Nam khởi kiện bởi vai trò của họ trong cuộc chiến tranh hóa học tàn ác. Được dàn dựng dưới hình thức triển lãm pop-up diễn ra trong một ki-ốt mua sắm tại Trung tâm Thương mại Sài Gòn năm 1998,  tác phẩm gợi nhắc một gian hàng bày bán đồ chơi và sản phẩm trẻ em, ngoại trừ việc mỗi món đồ đều mang trên mình vết tích của biến dị di truyền. 

Bằng cách đặt sự thơ ngây song hành cùng tính biến dị, văn hóa tiêu dùng song hành cùng tội ác, Damaged Gene chất vấn mối quan hệ phức tạp giữa thẩm mỹ và lịch sử, giữa thực tại và sự trình hiện. Tác phẩm cũng đánh dấu một trong những cột mốc khởi đầu trên hành trình truy vấn dài lâu của Đỉnh, nhằm đối diện với những vết sẹo dai dẳng không chỉ do cuộc chiến tranh chống Mỹ gây nên, mà còn đến từ các xung đột toàn cầu nói chung. Qua nghệ thuật, Đỉnh đã biến những lịch sử bị đè nén thành những hình thái hữu hình, đòi hỏi từ ta sự ghi tâm khắc cốt.