Đỉnh Q. Lê
Đỉnh Q. Lê (1968–2024, Việt Nam) là một nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng lớn trong sự phát triển của ngành nghệ thuật đương đại Việt Nam. Thực hành nghệ thuật của anh luôn thách thức cách ta ghi nhớ ký ức trong bối cảnh đời sống ngày nay: anh chất vấn sự chi phối của phim ảnh và truyền thông trong công cuộc kiến tạo di sản lịch sử; anh liên kết văn hoá truyền thống và thảm kịch đương đại qua những tấm ảnh đan; anh chuyển thể đồ vật đời thường thành kỳ quan nghệ thuật; anh tư liệu hoá những câu chuyện chưa từng được viết xuống về những thân phận trải qua chiến tranh và xung đột. Những nghiên cứu của anh khẳng định được tầm quan trọng của thực hành nghệ thuật trong việc khai quật lịch sử, cũng như để khám phá và làm hiển lộ đa dạng ý niệm bén rễ từ sự mất mát và sự cứu rỗi.
Sau khi trở về Việt Nam và quyết định định cư vào năm 1997, Đỉnh Q. Lê đồng sáng lập Sàn Art tại TP. HCM – một không gian nghệ thuật do nghệ sĩ khởi xướng và vận hành, nhằm hỗ trợ nghệ sĩ và các nhà hoạt động văn hóa tại địa phương và quốc tế. Các tác phẩm của anh đã được triển lãm trên toàn thế giới, với những triển lãm tiêu biểu như Dinh Q. Le: Photographing the Thread of Memory, Musée du quai Branly – Jacques Chirac, Paris, Pháp, 2022; Projects 93: Dinh Q. Le, MoMA, New York, NY, Hoa Kỳ, 2010–2011; A Tapestry of Memories: The Art of Dinh Q. Le, Bellevue Arts Museum, Bellevue, WA, Hoa Kỳ, 2007; và Vietnam: Destination for the New Millenium – The Art of Dinh Q. Le, Asia Society and Museum, New York, NY, Hoa Kỳ, 2005. Tác phẩm của anh cũng được trưng bày ở Asia Society Triennial lần thứ 1, NY, Hoa Kỳ, 2020-2021; Imagined Borders, Gwangju Biennale lần thứ 12, Gwangju, Hàn Quốc, 2018; documenta 13, Kassel, Đức, 2012; và Asia-Pacific Triennial lần thứ 5, Brisbane, Úc, 2006. Đỉnh cũng đã nhận được nhiều giải thưởng cao quý, bao gồm The Prince Claus Fund Award, 2010; Gunk Foundation Public Project Grant, 1998; The Dupont Fellowship ,1994; NEA Fellowship in Photography, 1994; và The Aaron Siskind Fellowship, 1992.
Thăm Xưởng nghệ sĩ Đỉnh Q. Lê
Trong video phỏng vấn 25 phút này, Đỉnh Q. Lê chia sẻ về cách anh xoay sợi lịch sử và nghệ thuật cùng những trăn trở trong quá trình tìm hiểu căn tính của bản thân. Di cư tới Mỹ từ năm 10 tuổi bởi ảnh hưởng của cuộc chiến tranh Việt Nam, căn tính kép Mỹ–Việt của Đỉnh đánh dấu điểm khởi đầu cho những phản hồi nghệ thuật vừa thấm đượm tính tự sự cá nhân, vừa phản ánh các vấn đề xoay quanh lịch sử xung đột và địa chính trị toàn cầu. Thảo luận về những tác phẩm đầu tiên của mình, Đỉnh nhắc tới vòng lặp luẩn quẩn, sự thiếu sót của những thảo luận, sự né tránh trong việc phơi bày những tàn dư chiến tranh trong đời sống đương đại. Anh cũng bóc tách mối quan tâm tới lịch sử tị nạn, cho thấy cách anh “nhìn” bản thân mình qua trải nghiệm của người khác. Còn được biết tới là một nhà sưu tập tranh ảnh và đồ cổ, Đỉnh dẫn dắt người xem vào hành trình anh học lại lịch sử quê hương và “lấy lại được tính Việt trong mình” thông qua những quá khứ ngày cũ ngỡ tưởng đã bị chôn vùi.
Video này thuộc chuỗi video phỏng vấn do Nguyễn Art Foundation thực hiện.