» South China Sea Pishkun

Trong South China Sea Pishkun, Đinh Q. Lê xoay chuyển mối bận tâm về lại sự kiện giải phóng Sài Gòn ngày 30 tháng 4 năm 1975, sự kiện đánh dấu sự kết thúc của cuộc chiến tranh tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy các cuộc tháo chạy hàng loạt bằng trực thăng đầy hỗn loạn của quân đội Mỹ. Trong các cuộc di tản này, hàng trăm chiếc trực thăng do phi công Mỹ cầm lái đã hoảng loạn lao ra vùng Biển Đông với hi vọng hạ cánh an toàn lên các tàu hàng không mẫu hạm. Một số lượng không xác định trong số đó hoặc đâm sầm xuống mặt nước, hoặc bị đẩy thẳng xuống biển từ những boong tàu quá tải. Trực thăng – cỗ máy chiến tranh nhan nhản với âm thanh gầm rú đặc trưng đầy ám ảnh – gần như đã trở thành một biểu tượng đồng nghĩa với chiến tranh tại Việt Nam, không chỉ bởi mật độ xuất hiện dày đặc mà còn bởi những hệ lụy hỏng hóc kỹ thuật đi kèm trong suốt cuộc chiến. Chỉ tính riêng từ năm 1962 đến 1973, gần năm ngàn chiếc trực thăng của Mỹ đã tử nạn, một nửa trong số đó đến từ các lí do cơ khí và kĩ thuật. 

Bước vào thế giới hoạt hoạ cực thực của Đinh Q. Lê, người xem bắt gặp những con nước dữ đang chực chờ nuốt trọn các tàn tích kim loại khi từng chiếc trực thăng nối đuôi nhau gieo mình xuống biển. Vắng bóng phi công, một số trực thăng chập chờn, vật vã tuyệt vọng trên mặt nước trước khi buông xôi; một số khác lại trông như những khối vật chất bị quăng quật từ vòm trời không một chút lượng thứ; số còn lại lao thẳng xuống vực sâu hệt như trong một cơn tự sát cuồng loạn. Trong một viễn cảnh hoành tráng và bất tận, cỗ máy chiến tranh của Mỹ, từng là biểu tượng một thời của uy quyền và sức mạnh khoa học tối tân, giờ đây liên tục chuốc lấy thảm bại. 

Về tựa đề phim, “Pishkun” vốn là ngôn ngữ của bộ tộc da đỏ Blackfeet dùng để chỉ địa điểm họ dồn bò rừng vào hoảng loạn rồi ép chúng lao xuống vực. South China Sea Pishkun cho thấy khoảnh khắc hấp hối cuối cùng của thứ vũ khí từng gieo rắc nỗi kinh hoàng tại Việt Nam: những cỗ máy va đập, vùng vẫy, chao nghiêng, rồi chìm nghỉm, chết giữa đại dương rộng lớn. Trớ trêu thay, trực thăng từng là công nghệ được quân đội Mỹ đặt cược để giành thế thượng phong. Trong những giây phút cuối cùng, sự rơi rụng và lụi tàn của những cỗ máy tạo một cảm giác vừa li kì vừa bi thương