» Thực hành đọc của nữ giới: Lý thuyết và thực tiễn

Trò chuyện cùng Cindy Anh Nguyễn, Yến Vũ và Nguyễn Thị Minh

Chương trình gồm 2 buổi sự kiện (ngày 8-9/8), nơi các học giả trong và ngoài nước khám phá mối quan hệ mật thiết giữa việc đọc, vấn đề giới, quyền lực và ký ức lịch sử. Hai buổi trò chuyện dẫn dắt người tham dự đi qua những lát cắt lịch sử thời thuộc địa, lịch sử thư viện và các tác phẩm văn chương lãng mạn, từ đó mở ra những suy ngẫm về việc đọc không chỉ như một hành vi tiếp nhận thụ động mà còn là không gian cấp tiến, dung chứa trí tưởng tượng, và mở ra khả năng kiến tạo và kiến giải đời sống.

Qua những lăng kính đa dạng – từ phê bình nữ quyền (feminist critique), hư cấu phản biện (critical fabulation) tới phân tích định chế xã hội (institutional power) – các diễn giả cùng truy vấn những câu hỏi: Ai là người được phép đọc? Điều gì được cho là thuộc về chốn công cộng, điều gì là riêng tư? Tương quan quyền lực nhìn từ góc độ giới đã định hình quá trình tiếp xúc với văn chương và văn hóa như thế nào? Sự kiện cũng nhấn mạnh vào cách thức mà độc giả, đặc biệt là độc giả nữ, thương thảo để có được không gian hiện diện, khả năng tự chủ và quyền lực thông qua quá trình họ tương tác và dự phần vào văn bản.

Buổi 1 – ngày 8/8: Lịch sử thư viện từ góc độ dữ liệu – nghệ thuật – đời sống: Biên thuật về Việt Nam trong quá khứ cùng Tiến sĩ Cindy Anh Nguyễn

Buổi trò chuyện đào sâu vào hướng tiếp cận thể nghiệm và liên ngành mà Tiến sĩ Cindy Anh Nguyễn áp dụng trong quá trình thực hiện cuốn Biblioactics: Libraries and the Colonial Public in Vietnam (tạm dịch: Phương lược thư sách: Thư viện và công chúng ở Việt Nam thời thuộc địa). Không chỉ là một nghiên cứu về lịch sử Việt Nam, cuốn sách còn là một công trình biên thuật mang tính phản biện; kết hợp các kho lưu trữ hình ảnh, mỹ học dữ liệu và kiến trúc cảm quan để tái hiện một quá khứ đầy đứt gãy và phức tạp. Bằng cách đan cài giữa phương pháp và lý thuyết, tác giả tập trung phân tích ý thức tự chủ của độc giả người Việt trong các thư viện thời thuộc địa, để từ đó chất vấn về quyền lực và tính công cộng/đại chúng (publicity). Buổi trò chuyện đi từ các khung lý thuyết tĩnh về lịch sử tới những giao điểm động giữa dữ liệu – nghệ thuật – đời sống, xoay quanh các chủ đề về sự vắng mặt, trí tưởng tượng và tính tương quan trong mối quan hệ giữa người đọc và văn bản.

Buổi 2 – ngày 9/8: Thực hành đọc của nữ giới: Lý thuyết và thực tiễn cùng với Tiến sĩ Cindy Anh Nguyễn và Tiến sĩ Yến Vũ. Điều phối bởi Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh.

1. ‘Công chúng độc giả nữ ở thư viện và tái định nghĩa tính công cộng/đại chúng (publicity) ở Việt Nam cuối thời thuộc địa’ – Tiến sĩ Cindy Anh Nguyễn

Bài thuyết trình tìm hiểu quá trình phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn cuối thời thuộc địa đã trở thành tâm điểm mấu chốt trong việc tái định nghĩa tính công cộng/đại chúng, trên cả bình diện diễn ngôn lẫn chức năng xã hội. Truy nguyên lại quá trình hình thành “bình dân thư viện”, những đề xướng thư viện cộng đồng dành cho công chúng đặt ra câu hỏi về ý nghĩa của khái niệm “bình dân”, quần chúng, và khả năng tiếp cận đối với công chúng nói chung. Tác giả cho thấy “công cộng” (public) có thể hàm ý về khả năng tiếp cận của nhiều nhóm đối tượng độc giả, bao gồm phụ nữ, độc giả tỉnh lẻ, và người trẻ; về phúc lợi xã hội cho dân chúng và người cơ nhỡ; hoặc về dân tộc tính tập thể được chia sẻ thông qua ngôn ngữ bản địa và di sản văn chương. Là không gian công cộng nơi việc trao đổi văn hóa, tự học, và đối thoại trí thức diễn ra bằng cùng một thứ ngôn ngữ, thư viện công cộng ở Việt Nam đóng vai trò như những thử nghiệm phát xuất từ cộng đồng trong quá trình hình thành những cộng đồng tưởng tượng về độc giả và công dân.

2. ‘Đọc nữ giới phi truyền thống: Một hướng tiếp cận nữ quyền giữa những tiếng nói nam tính’ – Tiến sĩ Yến Vũ