Đình trong Đô Thị – Những quang cảnh liên tục biến đổi
-
17 tháng 08 năm 2024
RELATED:
Một bài tập về ca-thương, phần I
– cùng Guy Cools
Suy tưởng về triển lãm Trong hư vô, cái hiện hữu, giám tuyển Bill Nguyễn đã viết như sau trong tập vựng:
Ta chọn cách nào để ghi nhớ quá khứ của ta,
quá khứ của những người khác,
của người thân, người đã mất, người còn sống?
Phải chăng bằng cách bảo lưu những đồ vật neo kí ức,
lục tìm những lưu trữ về quãng đời bên nhau,
thuật lại những lời lẽ thân mật đã trao qua gửi lại?
Còn gì để níu người trong trí nhớ, khi thân thể người đã mất – hơi ấm rút dần, mùi hương phai nhạt,
mà thân ta vẫn còn nơi đây?
Chương trình cộng đồng hai-phần mang tựa Một bài tập về ca-thương, dưới sự dẫn dắt của dramaturg (thuyết gia/biên kịch/sản xuất) về múa/cây viết Guy Cools. Lấy cảm hứng từ cuốn Performing Mourning: Laments in Contemporary Art (tạm dịch: Trình diễn Tang lễ: Ca-thương trong Nghệ thuật Đương đại) của Guy, ở phần I của chương trình, người tham dự đã cùng tìm hiểu về các dạng thức khác nhau của ca-thương – bắt nguồn từ truyền thống moiroloi của Hy Lạp cổ đại, tới những biến tấu đương đại của nghi thức thương tiếc. Xuyên suốt các lĩnh vực văn hoá–nghệ thuật khác nhau, từ văn học, nhân học, tới triết học, nghệ thuật thị giác, múa và biểu diễn, công trình nghiên cứu dày dặn và đa dạng của Guy nhìn nhận việc than khóc/thương tiếc như một phương thức trị liệu vừa mang tính riêng tư, vừa có nhu cầu được tập thể hoá. Ở đó, cá nhân có cơ hội được đối thoại với nỗi đau; nghi thức cộng đồng đóng vai trò là chứng nhân cho mất mát; và lời ca-thương trở thành cầu nối giữa những người thân yêu bị ly tán bởi di cư, lưu đày, sự sống–cái chết.
Một bài tập về ca-thương, Phần I bao gồm:
– Trình chiếu performance lecture (bài giảng mang tính trình diễn) của Guy Cools (dài 40 phút, đã được ghi hình trước) giới thiệu về công trình nghiên cứu/cuốn sách Performing Mourning: Laments in Contemporary Art.
– Đối thoại giữa Guy Cools và giám tuyển Bill Nguyễn, khám phá những dạng thức ca-thương xuất hiện trong bối cảnh triển lãm Trong hư vô, cái hiện hữu, cũng như thông qua những trải nghiệm văn hóa phổ quát liên quan tới sự mất mát và tưởng nhớ.
—
Triển lãm Trong hư vô, cái hiện hữu không chỉ là đơn thuần là trải nghiệm đơn chiều, mà còn là một mạng lưới sống động của các tác nhân – tác thể (actor – actant)* đan xen và tương tác, nơi chất liệu vừa trở thành một mắt xích chính nhưng cũng vừa là một điểm nhấn phụ. Đặt nghệ thuật là điểm kết nối thay vì chỉ là trọng tâm độc tôn, chương trình cộng đồng xoay quanh trưng bày Trong hư vô, cái hiện hữu thông qua chất liệu vật chất để phản hồi đến những vấn đề văn hóa-xã hội nằm bên ngoài hộp trắng (white cube). Hãy cho mắt bạn bị đánh lừa, cho xúc giác lầm tưởng những cái chạm để phá vỡ cái đã biết và bắt đầu hành trình tự diễn giải và liên tục tạo nghĩa.
Sự kiện này thuộc chuỗi chương trình giáo dục và cộng đồng được Nhi Dương khởi xướng và đồng giám tuyển cùng Bill Nguyễn xoay quanh Trong hư vô, cái hiện hữu, một triển lãm do Nguyễn Art Foundation tổ chức.
*Bruno Latour, trong cuốn Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory (tạm dịch: Tái hợp Xã hội: Giới thiệu Lý thuyết-Mạng-Tác nhân) (Oxford, 2005)